Konkluzje BAT dla obiektów energetycznego spalania – jak się dostosować?

Nowo ustanowione normy

Obecnie ustanowione prawo europejskie oraz idąca za nim nowelizacja Ustawy Prawo Ochrony Środowiska niesie dla elektrociepłowni, ciepłowni oraz innych obiektów energetycznego spalania nowe wyzwania w zakresie spełniania norm środowiskowych.

Już w 2010 roku w Dyrektywie Parlamentu Europejskiego nr 2010/75/UE w sprawie emisji przemysłowych (tzw. Dyrektywa IED) określono normy emisyjne konieczne do spełnienia przez przedsiębiorstwa oraz zapowiedziano określenie konkluzji BAT mających na celu określenie najlepszych dostępnych technik m in. w odniesieniu do obiektów energetycznego spalania. W konsekwencji Dyrektywy IED w listopadzie 2015 roku ustanowiono Dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady UE dotyczącą ograniczenia emisji niektórych zanieczyszczeń do powietrza ze średnich obiektów energetycznego spalania (tzw. Konkluzje BAT dla MCP). Natomiast w 2017 roku Parlament Europejski określił konkluzje BAT dla dużych obiektów energetycznego spalania ( tzw. Konkluzje BAT dla LCP).

W Dyrektywie ustanawiającej konkluzje BAT dla MCP określono termin na dostosowanie instalacji do nowych norm emisyjnych do 1 stycznia 2025 roku dla obiektów energetycznego spalania o mocy nominalnej powyżej 5 MW, oraz do 1 stycznia 2030 roku dla obiektów o mocy nominalnej do 5 MW. W przypadku przedsiębiorstw które powinny się dostosować do norm określonych w Konkluzjach BAT dla LCP termin jest krótszy – takie przedsiębiorstwa powinny uruchomić zmodernizowane instalacje oczyszczania spalin dostosowane do nowych norm najpóźniej 4 lata od ukazania się wymienionych Konkluzji, a więc do 17 sierpnia 2021 roku.

Klasyfikacja źródeł energetycznego spalania oraz możliwe odstępstwa od norm emisyjnych

Jako obiekt energetycznego spalania rozumiemy wszystkie jednostki energetycznego spalania (zazwyczaj są to po prostu kotły) z których spaliny są odprowadzanego do wspólnego emitora. W przypadku gdy spaliny są odprowadzane z każdego kotła do oddzielnych emitorów, ale istnieje możliwość technologicznego podłączenia instalacji odprowadzania spalin do wspólnego komina moce nominalne takich jednostek energetycznego spalania również są sumowane na potrzeby ustalenia zakresu zastosowania norm określonych w Konkluzjach BAT.

W zależności od mocy dostarczonej w paliwie do kotłów wyróżnia się dwie grupy obiektów, dla których konieczne jest określenie norm emisyjnych:

  • Średnie Obiekty Energetycznego Spalania (MCP) o całkowitej mocy nominalnej cieplnej dostarczonej w paliwie od 1 do 50 MW,
  • Duże Obiekty Energetycznego Spalania (LCP) o całkowitej mocy cieplnej dostarczonej w paliwie powyżej 50 MW.

Jednak zaliczenie danej ciepłowni, szczególnie w przypadku w którym posiada ona łączną moc cieplną nominalną niewiele większą od granicznych 50 MW, nie jest tak oczywiste jak może się na początku wydawać. Istnieje wiele odstępstw od limitu 50 MW pozwalających na zakwalifikowanie  do wymagań Konkluzji BAT dla MCP, pomimo tego, że łączna nominalna moc cieplna instalacji zamontowanej w zakładzie przekracza tę wartość graniczną. Należy również pamiętać, że w przypadku obliczania sumy mocy nominalnych źródeł energetycznego spalania, do sumy nie wliczamy kotłów o mocy nominalnej poniżej 1 MW. Ponadto, można również skorzystać z odstępstw związanych z czasem pracy źródła.

Dla dostawców ciepła do sieci ciepłowniczych zaliczających się do kategorii MCP spełniających określone warunki Dyrektywa przewiduje odstępstwa pozwalające krajom członkowskim wydłużyć czas na dostosowanie się do zapisów Dyrektywy, z uwagi na wkład w ograniczanie stosowania w gospodarstwach domowych paliw, które powodują wysoki poziom zanieczyszczenia powietrza, a także poprawę efektywności energetycznej i ograniczenie emisji CO2.

W  Nowelizacji Ustawy Prawo Ochrony Środowiska przystosowującej prawo obowiązujące w Polsce do wymienianych norm Europejskich zostały określone terminy na przystosowanie poszczególnych źródeł energetycznego spalania do nowych norm. Zostały tam przedstawione również terminy wynikające z możliwych odstępstw wydłużające czas na dostosowanie instalacji oczyszczania spalin dla niektórych typów przedsiębiorstw spełniających wyśrubowane warunki.

W przypadku norm obowiązujących dla LCP możliwe jest uzyskanie odstępstwa od granicznych wielkości emisyjnych w przypadku udowodnienia nieproporcjonalności kosztów dostosowawczych do korzyści środowiskowych. Wymaga to jednak dokładnej analizy kosztów inwestycyjnych i korzyści wraz ze wskazaniem dysproporcji kosztów dostosowawczych do korzyści środowiskowych.

Drugim typem możliwego do uzyskania odstępstwa od norm obowiązujących obiekty LCP jest odstępstwo wydane w związku z koniecznością zapewnienia dostaw energii elektrycznej. Dotyczy ono jedynie jednostek centralnie dysponowanych (JWCD) oraz jednostek wytwórczych centralnie koordynowanych (JWCK). Stosowane jest w przypadku, gdy modernizacja przystosowawcza do norm w określonych w konkluzji BAT powodowałaby konieczność wyłączenia czasowego danej instalacji mogącego prowadzić do niedostarczenia energii elektrycznej odbiorcom. Odstępstwo takie jest wydawane czasowo, jeśli dany obiekt został ujęty w Planie Dostosowawczym BAT zatwierdzonym przez Ministra Energii lub Prezesa URE.

MCP a LCP – różnice w wymaganiach

Oprócz dłuższych terminów na dostosowanie instalacji oraz łatwiejszego uzyskania odstępstw wydłużających termin na dostosowanie instalacji oczyszczania spalin do konkluzji BAT istnieje jeszcze kilka różnic pomiędzy konkluzjami dotyczących obiektów MCP, a  LCP.

Pierwszą z nich są bardziej rygorystyczne normy środowiskowe określone w konkluzjach LCP. Im obiekt energetycznego spalania jest większy tym większe obostrzenia musi spełniać. W przypadku konkluzji MCP limity dotyczące emisji pyłów, tlenków siarki oraz tlenków azotu są łagodniejsze niż normy określone w konkluzjach LCP dotyczące emisji tych samych substancji.

Ponadto, instalacje LCP muszą dodatkowo spełniać normy emisyjne dotyczące chlorowodoru, fluorowodoru oraz rtęci. Monitorowane są również poziomy substancji zawartych w wodzie zrzucanej do odbiornika wodnego z instalacji oczyszczania spalin.

Kolejne obostrzenia dotyczące pomiarów emisji przez duże obiekty energetycznego spalania dotyczą częstotliwości monitorowania emisji poszczególnych związków w spalinach. W przypadku związków określonych w Dyrektywie dotyczącej MCP pomiary wielkości emisji są wymagane tylko raz do roku. Jednak jeśli obiekt energetycznego spalania zalicza się do założeń konkluzji BAT dotyczących LCP, w przypadku pyłów, tlenków siarki, tlenków azotu, amoniaku czy tlenku węgla  takie pomiary muszą być ciągłe , monitorowane na bieżąco. W przypadku pozostałych substancji obowiązuje monitorowanie raz na miesiąc, kwartał, rok itp. w zależności od rodzaju substancji.

W przypadku Dużych Obiektów Energetycznego spalania w konkluzjach BAT został również określony obowiązek wprowadzenia systemu zarządzania środowiskowego. Jest on stosowany aby poprawić ogólną efektywność środowiskową w przedsiębiorstwie.

Można zauważyć, jak duże są różnice w wymaganiach środowiskowych pomiędzy przepisami określonymi w Konkluzjach dla MCP, a Konkluzjami dla LCP. Czasem więc w przypadku gdy przedsiębiorstwo ma możliwość zakwalifikowania do kategorii MCP zamiast LPC poprzez zmianę struktury źródeł energii, należy rozważyć taką opcje w celu uniknięcia wyższych kosztów inwestycyjnym dostosowania do wymagań dla LCP. Dostosowanie do nowych wymagań i znalezienie się o odpowiedniej kategorii może być przeprowadzone na kilka sposobów.

Określenie kategorii MPC czy LCP, oraz jak się przystosować do nowych wymagań?

W zależności od kategorii oraz stopnia przekroczenia nowych norm emisyjnych oraz uwarunkowań techniczno-eksploatacyjnych, istnieje wiele rozwiązań dostosowania się zakładu do nowych wymagań. Najczęściej stosuje się:

  • Modernizacje źródeł ciepła odpowiednio do zapotrzebowania w celu przejścia ze źródeł LCP na MCP – należy tutaj jednak dokładnie przeanalizować możliwe drogi i wybrać optymalne (z uwagi na koszty, przyszłe planowane moce zamówione, uniknięcie pogorszenia efektywności energetycznej)
  • Inwestycje we wtórne i pierwotne metody oczyszczania spalin
  • Wdrażanie systemu zarządzania środowiska (obowiązkowe dla LCP)
  • Zastosowanie rozproszonych źródeł ciepła

Ważne jest, aby wybrać optymalną drogę rozwoju zakładu. Uniknąć dużych nakładów finansowych, które mogą być nieadekwatne do otrzymanych w zamian za to korzyści.

W czym pomoże EnMS Inżynieria?

W naszej firmie zajmujemy się szeroka analizą dostosowania instalacji do wymagań określonych w konkluzjach BAT. Proponujemy rozwiązania zakładające zarówno modernizację i rozbudowę instalacji oczyszczania spalin, jak i również inne warianty dostosowania do nowych norm emisyjnych w postaci modernizacji kotłów lub zastosowania rozproszonych źródeł ciepła. Nasze analizy zawierają porównanie kilku wariantów spełnienia norm określonych w konkluzjach BAT, wraz z podaniem kosztów inwestycyjnych poszczególnych wariantów i rekomendacją najkorzystniejszej opcji dla danego przedsiębiorstwa.

Szerokie zaplecze doświadczonych specjalistów branżowych – m.in. branża kotłowa, ochrony środowiska, pomiarowa, oczyszczania spalin, – współpracujących ze sobą, gwarantuje znalezienie najlepszych rozwiązań.

Ponadto wykonujemy programy funkcjonalno-użytkowe dla planowanych inwestycji oraz studia wykonalności zgodnie z wymaganiami NFOŚiGW, w celu uzyskania dofinansowania na modernizację. Zapraszamy do kontaktu.

Autor:  Mateusz Stano – Młodszy Specjalista ds. Projektowania Procesów Technicznych